Birthastro Menu

हिंदी कैलेंडर

19
October 2004
मंगलवार
अक्टूबर, 2004 कैलेंडर
रविवार
सोमवार
मंगलवार
बुधवार
गुरुवार
शुक्रवार
शनिवार
K तृतीया
अट्ल तद्दी करवा चौथ संकष्टी चतुर्थी रोहिणी व्रत
S चतुर्दशी
अनन्त चतुर्दशी गणेश विसर्जन
S पूर्णिमा
भाद्रपद पूर्णिमा पूर्णिमा उपवास पूर्णिमा श्राद्ध
K प्रतिपदा
आश्विन प्रारम्भ *उत्तर प्रतिपदा श्राद्ध
K द्वितीया
द्वितीया श्राद्ध
K तृतीया
तृतीया श्राद्ध संकष्टी चतुर्थी
K चतुर्थी
चतुर्थी श्राद्ध मासिक कार्तिगाई गाँधी जयन्ती
K पंचमी
पञ्चमी श्राद्ध
K षष्ठी
षष्ठी श्राद्ध रोहिणी व्रत
K सप्तमी
सप्तमी श्राद्ध
K अष्टमी
अष्टमी श्राद्ध जीवितपुत्रिका व्रत कालाष्टमी महालक्ष्मी व्रत पूर्ण
K नवमी
नवमी श्राद्ध
K नवमी
दशमी श्राद्ध
K दशमी
एकादशी श्राद्ध
K एकादशी
मघा श्राद्ध इन्दिरा एकादशी द्वादशी श्राद्ध
K द्वादशी
त्रयोदशी श्राद्ध प्रदोष व्रत
K त्रयोदशी
चतुर्दशी श्राद्ध मासिक शिवरात्रि
K चतुर्दशी
सर्वपित्री दर्श अमावस्या सर्वपित्रू अमावस्या
K अमावस्या
अश्विन अमावस्या सूर्य ग्रहण नवरात्रि प्रारम्भ घटस्थापना
S प्रतिपदा
चन्द्र दर्शन महाराजा अग्रसेन जयन्ती
S चतुर्थी
विनायक चतुर्थी तुला संक्रान्ति
S पंचमी
ललिता पञ्चमी
S षष्ठी
सरस्वती आवाहन बिल्व निमन्त्रण स्कन्द षष्ठी कल्पारम्भ अकाल बोधन
S सप्तमी
सरस्वती पूजा नवपत्रिका पूजा नवपद ओली प्रारम्भ सरस्वती बलिदान
S अष्टमी
दुर्गा अष्टमी सन्धि पूजा महा नवमी सरस्वती विसर्जन
S नवमी
दुर्गा बलिदान आयुध पूजा दक्षिण सरस्वती पूजा बंगाल महा नवमी दशहरा विजयदशमी बुद्ध जयन्ती
S दशमी
दुर्गा विसर्जन बंगाल विजयदशमी मैसूर दसरा विद्यारम्भ दिन मध्वाचार्य जयन्ती
S एकादशी
पापांकुशा एकादशी पद्मनाभ द्वादशी
S द्वादशी
प्रदोष व्रत
S चतुर्दशी
कोजागर पूजा शरद पूर्णिमा पूर्णिमा उपवास
S पूर्णिमा
अश्विन पूर्णिमा चन्द्र ग्रहण वाल्मीकि जयन्ती मीराबाई जयन्ती नवपद ओली पूर्ण
K प्रतिपदा
कार्तिक प्रारम्भ *उत्तर
K द्वितीया
पंचक October, 2004
23-Oct 12:11 AM to 27-Oct 11:45 AM
गण्डमूल October, 2004
08-Oct 09:52 PM to 11-Oct 01:13 AM
17-Oct 08:10 PM to 19-Oct 04:45 PM
26-Oct 11:08 AM to 28-Oct 12:49 PM
भद्रा October, 2004
01-Oct 06:16 AM to 01-Oct 06:40 PM
05-Oct 12:00 AM to 05-Oct 01:13 PM
08-Oct 08:01 PM to 09-Oct 08:49 AM
12-Oct 10:22 AM to 12-Oct 10:03 PM
17-Oct 12:57 PM to 17-Oct 11:43 PM
20-Oct 04:33 PM to 21-Oct 03:28 AM
23-Oct 10:18 PM to 24-Oct 09:42 AM
27-Oct 08:13 AM to 27-Oct 08:21 PM
30-Oct 11:45 PM to 31-Oct 12:43 PM
पंचांग October, 19 2004
सूर्योदय: 06:25:41 AM
सूर्यास्त: 05:48:45 PM
चंद्रोदय: 11:51:11 AM
चंद्रास्त: 10:01:41 PM
वार:मंगलवार
राहुकाल:14:56 - 16:22
गुलिक काल:12:06 - 13:31
यमगण्ड:09:15 - 10:40
दुर्मुहूर्त: 08:41 - 09:26
दुर्मुहूर्त: 10:57 - 11:43

हिंदी कैलेंडर

पौराणिक मान्यता के अनुसार ब्रह्माजी ने चैत्र शुक्ल प्रतिपदा से ही सृष्टि की रचना शुरू की थी। इसी दिन भगवान विष्णु ने दशावतार में से पहला मत्स्य अवतार लेकर प्रलयकाल में अथाह जलराशि में से मनु की नौका को सुरक्षित स्थान पर पहुंचाया था। प्रलयकाल समाप्त होने पर मनु से ही नई सृष्टि की शुरुआत हुई।

मासिक पंचांग का चलनप्राचीन काल से प्रमुख स्थान रहा है। कैलेंडर का सबसे प्रमुख उल्लेख वेदों में पाया गया है, जो कि, 1200 ईसा पू से हिंदू नैतिक प्रणाली का प्रमुख आधार है।हिंदू कैलेंडर को बनाने में तारों की सहायता ली गई और सूर्य व चंद्रमा की खगोलीय घटना का सहारा लिया गया। पंचांग के पांच अंगों को जमाया गया। जिसमें तिथि, वार, नक्षत्र, योग और करण के जरिए खगोलीय पिंडों पर नजर रखी जाने लगी। आज खगोलीय घटना को देखने के लिए आकाश की ओर नजर उठाकर देखने की जरुरत नहीं है बल्कि पंचांग की गणनाओं को देखकर भी सबकुछ बताया जा सकता है।

चंद्रमा की गति से दिन और मास का निर्धारण होता है। वहीं सूर्य की गति से वर्ष का निर्धारण होता है। चंद्र मास और सौर वर्ष मिलकर एक विक्रम संवत् बनाते हैं। यह ना केवल तिथि की जानकारी देता है बल्कि यह भी तय करता है कि मौसम इस वर्ष था, ठीक एक वर्ष बाद किस दिन ठीक ऐसा ही मौसम रहेगा।

हमारे त्योहार, उत्सव और उपवास तक हिंदू कैलेंडर के अनुरूप चलते हैं। आपको बताते हैं इसकी गणना

- प्रत्येक माह में कृष्ण पक्ष और शुक्ल पक्ष के 15-15 दिन होते हैं।

- जब रात अंधेरी तो कृष्ण पक्ष और जब उजली तो शुक्ल पक्ष।

- पहले दिन को एकम या प्रतिपदा बोला जाता है, फिर द्वितीय या दूज, तृतीया या तीज, चतुर्थी या चौथ, पंचमी, षष्ठी-छठ, सप्तमी, अष्टमी, नवमी, दशमी, एकादशी, द्वादशी, त्रयोदशी- तेरस, चतुर्दशी- चौदस।

- कृष्ण पक्ष के अंतिम दिन को अमावस –अमावस्या और शुक्ल पक्ष के अंत को पूनम- पूर्णिमा बोला जाता है।

- छह ऋतुओं के दो- दो माह होते है- बसंत, ग्रीष्म, वर्षा, शरद, हेमन्त और शिशिर।

- वर्ष में दो अयन होते है जिन्हें दक्षिणायन और उत्तरायण कहते हैं।